تذکیه حیوانات ›› حوزه نمایندگی ولی فقیه جهاد کشاورزي خراسان شمالي
تذکیه حیوانات
تذکیه در حیوان حلال گوشت عبارت است از پاک گردانیدن اجزاى حیوان و حلال کردن خوردن گوشت آن، و در حیوان حرام گوشت، پاک گردانیدن اجزاى آن. در فقه، بابى مستقل با عنوان «صید و ذباحه» متکفّل احکام تذکیه است. تذکیه حیوان، امرى مباح و جایز است.
1/5. انواع تذکیه حیوانات:
گونه‌هاى تذکیه عبارت است از: *ذبح در غیر شتر، *نحر در شتر، *شکار در حیوانات وحشى، ماهی و ملخ و* تبعیت در جنین که به تبع تذکیه مادر، جنین در رحم نیز مذکى خواهد بود.(البته اگر بعد از تذکیه مادر، جنین زنده بیرون آید باید آن هم دوباره به روش تذکیه مادر تذکیه شود.)
2/5. آلات تذکیه:
آلت تذکیه (مثل چاقو) در ذبح و نحر باید از جنس آهن(در صورتی که در دسترس باشد و الا از استیل و اگر آن هم نیست از هر فلز یا شیء دیگر که برنده باشد می توان استفاده کرد)، تیز و برنده و در شکار، سلاحى برنده باشد به‌گونه‌اى که حیوان به سبب تیزى و برندگى از پا درآید (لذا در شکار مثلا گنجشک یا هر حیوان حلال گوشت دیگر اگر از سنگ استفاده شود که برنده نیست و بدن حیوان را نمی شکافد و صرفا بر اثر کوفتیگی می میرد حلال نخواهد بود)؛ چنان‌که شکار با سگ شکاری نیز جایز است. 
3/5. حیوان قابل تذکیه
حیوانات حلال گوشت، قابل تذکیه‌اند.حیوانات‌ حرام‌ گوشتى که ذاتا نجس هستند (سگ و خوک) همچنین انسان، قابل تذکیه نیستند. حیوانات حرام‌ گوشتى که پاکند چنانچه از درندگان باشند مانند شیر، پلنگ و عقاب بنابر قول مشهور قابل تذکیه‌اند؛ولى در تذکیه‌پذیر بودن مسخ‌ شدگان، مانند فیل و میمون و نیز حیوانات حرام‌گوشت دریایى، همچنین حشرات داراى خون جهنده (جانوران ساکن در زیر زمین) همچون موش و نیز غیر آنها از حیوانات حرام‌گوشت اختلاف است.لازم به یادآورى است، تذکیه در حیوانات حرام‌ گوشتى که خون جهنده ندارند موضوعیت ندارد؛ چه آنکه آنها در هرحال پاک هستند و فقط خوردن آنها حرام است.
4/5. شرایط ذبح در غیر شتر:
1- ذبح کننده مسلمان باشد. 2-باید سر حیوان را با جسم تیزی که (شکافنده باشد) از آهن، یا فلز دیگر ببرند.3 - هنگام سر بریدن جلوی بدن حیوان رو به قبله باشد.(نباید سر حیوان را دور مچ پا قرار داد یا اینکه صورتش را به سمت بالا برگرداند چرا که باعث انحراف از قبله خواهد شد. 4-هنگام سر بریدن نام خدا (بسم الله) را بگوید. 5- چهار رگ حلقوم، مری و دو شاهرگ را بدون فاصله بین آنها ببرد  6-بعد از بریدن حیوان باید حرکتی بکند تا معلوم شود زنده بوده است.
**نکته: نکته حائز اهمیت در ذبح غیر شتر این است که نباید سر حیوان را به یک باره جدا کرد بلکه باید بعد از بریدن چهار رگ صبر کرد تا بمیرد سپس سر را با بریدن ستون مهره گردن جدا کند اما اگر این کار را نکرد و یکباره برید کار حرامی را مرتکب شده اما ذبیحه حلال است.
5/5. ذبح اضطراری (عقر):
این نوع ذبح مخصوص حیوانات حلال گوشتی است که ذبح یا نحر آن به صورت عادی امکان نداشته باشد مثل اینکه *حیوان اهلی فراری شود*حیوان اهلی چموش و سرکش شود* حیوان اهلی در چاه بیفتد یا در جایی گیر کند به گونه ای که اولا بیرون آوردنش ممکن نباشد ثانیا ترس از مردنش باشد ثالثا نتوان در همان حال آن را ذبح شرعی عادی نمود.
نحوه کشتن اصطراری: اگر کشتن حیوانی به صورت اضطراری جایز باشد، می توان آن را به وسیله چاقو، شمشیر و مانند آن مجروح نمود و کشت.
دقت شود: اگر با تأخیر انداختن ذبح حیوان از حالت غیر عادی خارج شود نمی توان به این روش ذبح کرد.
6/5. نحر در شتر
کشتن شتر از نظر شرعی با ذبح سایر دامها تفاوت دارد یعنی به جای ذبح یا شکار «نحر» گردد. به این بیان که *نحر کننده مسلمان باشد *وسیله «نحر» یک شیء آهنی نوک تیز مثل چاقو (به ویژه چاقوی دو لبه) و نیزه * شتر به صورت ایساده یا نشسته به گونه ای که سر، گردن، و محل نحر آن رو به قبله و بدن او نیز عمود به قبله باشد(سر و گردنش هنگام نحر نباید از قبله منحرف شود) *نحر کننده به نیت نحر در زمان نحر «بسم الله بگوید»[الله به تنهایی در هیچ نوع کشتنی کفایت نمی کند علاوه براینکه اگر از روی عمد یا سهل انگاری یا ندانستن مسأله آنرا نگوید حیوان میته و حرام خواهد شد ولی اگر به واسطه فراموشی نگوید اشکالی ندارد.]
نحوه نحر شتر: وسیله نوک تیز را با شرائط بالا در گودی ای که در محل اتصال بین گردن و سینه او قرار دارد فرو ببرند (اگر شتر به جای نحر، ذبح گردد میته و حرام خواهد شد)
7/5. شکار
الف/7/5. شکار با اسلحه:
5شرط دارد: 1-اسلحه مثل کارد و شمشیر و نیزه و تیر، برنده و تیز باشد تا بدن حیوان را بشکافد. 2-شکار کننده مسلمان 3- اسلحه را برای شکار به کار برده باشد نه اینکه به جای دیگر شلیک کند و اتفاقا به حیوان خورده باشد. 4- در وقت به کار بردن اسلحه نام خدا(بسم الله) را ببرد 5- وقتی به حیوان برسد که مرده باشد و اگر زنده باشد و به اندازه ذبح وقت باشد باید آن را ذبح شرعی کند.
دونکته درزمینه شکارحیوانات :
1-دوحیوان وحشی را نمی شود شکار کرد: الف)بچه حیوانی که نمی تواندفرارکند. ب)حیوان وحشی که اهلی شده است(یعنی باید با چاقو ذبح شرعی شود).
2-بچه شکار اگر خلقتی کامل داشته باشد و مو یا پشم بر بدنش روییده باشد، حلال است.
ب/7/5. شکار با سگ:
شکار با سگ با شرایط زیر حلال است: *سگ مطیع صاحبش باشد. * صاحبش آن را بفرستد. *فرستنده مسلمان باشد. * فرستنده (هنگام فرستادن) نام خدا (بسم الله) را بر زبان آورد. *بازخم دندان کشته شود. * تا صاحبش برسید حیوان وحشی کشته شده باشد. (والا باید دوباره با شرائط ذبح با چاقو ذبح شود)