کشاورزی واحکام ›› حوزه نمایندگی ولی فقیه جهاد کشاورزي خراسان شمالي
 احکام کشاورزی
1/2. کشاورزی و سلامت مصرف کننده:
سؤال: با توجه به اینکه ثابت شده برخی از بیماریهای لاعلاج مثل سرطان که متأسفانه افراد بسیاری را مبتلا کرده، استفاده از کودها و سمهای شیمیایی و نیز آنتی بیوتیکها است نظر فقهی جنابعالی راجع به میزان مسئولیت کشاورزان و دست اندرکاران استفاده ای این مواد در مورد دیه افرادی که به این علت فوت شده اند و نیز سایر خسارات متوجه به مردم مثل هزینه های پزشکی در این خصوص چیست؟
پاسخ: به طور کلی بر کشاورزان و مسئولات جهاد کشاورزی لازم است رعایت نکات بهداشتی را بنمایند تا ولو به نحو جزئی موجب بیماری مسلمانی فراهم نگردد.(آیت الله صافی) این کار منوط به این است که کارشناسان دقیقا تحقیق کنند که چه اندازه این بیماری مستند به این امور است و آیا مصرف کنندگان آگاهی دارند یا خیر؟ آنگاه می توان در این باره (لزوم پرداخت دیه از سوی متخلف در استفاده از سمها و کودهای شیمیایی)حکمی صادر کرد(ناصر مکارم شیرازی) اگر کارشناسان تشخیص دادند استفاده از آنها باعث بیماریها می شود بهره گیری از آن« شرعا ممنوع است و باید مسئولان امر به این امر توجه کنند.(جعفر سبحانی) بر کشاورزان در این زمینه دیه ای نیست(سیستانی) این مورد موجب ضمان کشاورزان نیست(مقام معظم رهبری)
2/2. کشاورزی و حق الناس:
الف: خوردن از میوه ها و محصولات مردم:
1. از میوه شاخه درختان همسایه بدون اجازه نمی توان استفاده نمود.
2. از درخت دیگران بدون اجازه نمی¬توان برای پیوند زدن استفاده نمود.
3. طلب حلالیت از مردم به خاطر چیدن یا خوردن میوه هایشان لازم است.
سؤال: شنیده ایم اسلام حقی را به عنوان «حق الماره» (یعنی حق رهگذر) پیش بینی کرده است لطفا توضیح دهید؟
پاسخ: حکم خوردن میوه جات باغها که در کنار راهها و گذرگاهها است و از آن تعبیر به حق الماره شده اینگونه است:
*اگر در خیابان و راههای عمومی است که مانعی ندارد. * اگر صاحب دارد استفاده ازمیوه های باغات مردم با شرایطی حلال است: 1) به طور اتفاقی ازکنار آنها عبورکند نه به قصد خوردن. 2) منجر به افساد نگردد بدین معنا که شاخه درخت و شاخه گیاه را نشکند. 3) به خوردن بسنده کند و چیزی از محصول را با خود نبرد. .4) باغ و زراعت فاقد دیوار و در باشد. 5) علم یا ظن به ناخشنودی صاحب باغ نداشته باشد.(مثلا به این نحو که می بیند باغ محصول چندانی ندارد و اگر این رهگذر از آن بخورد عملا صاحب باغ متضرر می شود) لذا در مواردی که شرایط فوق راندارد حرام است.(فرهنگ فقه، ج3، ص340)
ب: سد معبر:
باتوجه به اینکه گاهی مشاهده می شود راههایی که از قدیم الایام محل رفت آمد افراد و حیوانات آنها بوده مانند راههای عبور عشایر در ییلاق و قشلاق و نیز راههایی که بین زمینهایی واقع شده که الان ارزش فراوانی یافته است لذا برخی افراد سود جو اقدام به سد معبر می کنند یا پیگیر واگذاری آن اراضی می شوند و مشکلات عدیده ای را باعث می گردند لذا لازم است احکام مرتبط و حرمت (فرهنگ فقه ج4ص37، توضیح المسائل مراجع، م2545) و عقوبت های دنیوی و اخروی در خصوص غصبی بودن را برای مردم به خصوص در ایام محرم و صفر بازگو نمود.
3/2. کشاورزی و واردات: 
ورادات محصولات کشاورزی سه گونه اند:
1. مواد پروتئینی وگوشتی که به صورت طبیعی حرام است مگر این که احراز شود تذکیه شده است. (استفتائات مکارم ج2ص1001)
2. خوردنی های غیرگوشتی مانند فرآورده های لبنی، شیرینی جات، نوشابه ها که حلال است. (اجوبة المسائل علوی گرگانی ص275)
3. موادخام طبیعی مانند برنج، گندم، و میوه جات که حلال است. (اجوبه المسائل علوی گرگانی ص275)
4/2. حرمت خبائث:
 خبائث سه نوعند:
1-شرعی؛ همچون حشرات و نجاسات که حرامند.
2-عرفی؛ همچون مواردی که نوع مردم از خوردن آن نفرت دارند مثل آب بینی حیوانات و آنچه با استفراغ از مجرای دهان بیرون می ریزد که حرامند.
3-مواردمشکوک: همچون نان سوخته و میوه های آفت زده که حلالند. (فرهنگ فقه، ج3، ص432)
5/2. آب انگور :
1. آب انگور اگر به خودی خود بجوشد حرام می شود و فقط با سرکه شدن حلال می شود.(ص88م113)
2. اگرآب انگور را بجوشانند حرام می شود و با کم شدن دو سوم آن حلال می گردد.(ص131م202)
3. کشمش و آب غوره با جوشاندن حرام نمی شود. (ص89م114)
4.چیزی که معلوم نیست غوره است یا انگور اگر جوش بیاید حرام نمی شود. (توضیح المسائل مراجع، ج1)